Rehabilitacja po porodzie

Podczas porodu naturalnego na miednicę kobiety działają duże siły, dzięki którym dochodzi do jej odkształcenia i przedostania się przez kanał rodny główki, a później całego ciała dziecka. W większości przypadków macica samoistnie dochodzi do stanu naturalnego, lecz nie zawsze! Czasami, zwłaszcza po trudnych porodach pozostają różne dysfunkcje w obrębie mięśni dna miednicy, kości krzyżowej i ogonowej. U kobiet po porodzie przez cesarskie cięcie mogą pojawić się zrosty na tkankach jamy brzusznej zarówno w warstwach powierzchownych, jak i głębokich. Jeśli dolegliwości te nie będą w odpowiedni sposób leczone, to z biegiem lat nasilą się, zaburzając prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Dolegliwości najczęściej zgłaszane przez kobiety po porodzie, w których m.in. możemy pomóc:

  • wysiłkowe nietrzymanie moczu (osłabienie mięśni dna miednicy),
  • opadnięcie dna macicy,
  • wypadanie narządu rodnego,
  • bolesne stosunki seksualne, lub bark satysfakcji ze współżycia,
  • nieprawidłowe gojenie się blizny po cesarskim cięciu,
  • zaparcia,
  • rozstęp mięśni prostych (rozejście/ przepuklina kresy białej),
  • wiotkość mięśni brzucha,
  • ból kręgosłupa, stawów biodrowych i kolanowych,
  • ból spojenia łonowego, krocza,
  • nadwaga,

Korzyści płynące z rehabilitacji:

  • poprawa samopoczucia kobiety,
  • przeciwdziałanie lub zmniejszenie odczuwania dolegliwości bólowych,
  • wzmocnienie mięśni dna miednicy, większa satysfakcja ze stosunku płciowego,
  • rozluźnienie bądź wzmocnienie mięśni w zależności od potrzeb,
  • zwiększenie ruchomości w stawach,
  • zwiększenie wydolności krążeniowo-oddechowej,
  • dotlenienie organizmu,
  • zmniejszenie obrzęków kończyn,
  • lepsze ukrwienie mięśni i stawów oraz profilaktyka zastojów żylnych,
  •  uelastycznienie mięśni i skóry (przeciwdziałanie powstawaniu rozstępów skórnych).

Ponadto zapraszamy na zajęcia grupowe:

Przydatny słownik:

Rozstęp mięśni prostych brzucha (płaski brzuch po ciąży)

Mięsień prosty brzucha dzieli się na dwie części, położone symetrycznie po obu stronach linii
środkowej ciała. Łączy je kresa biała będąca silnym pasmem łącznotkankowy. Mięsień prosty i kresa biała przyczepiają się do wyrostka mieczykowatego mostka i spojenia łonowego. Kresa biała jest węższaw okolicy klatki piersiowej ma około 1-1,5 cm, natomiast szersza przy pępku około 2—2,5 cm. Pod wpływem hormonów ciążowych kresa wiotczeje i dochodzi do rozejście się obu mięśni prostych na boki. Ma to na celu zwiększenie miejsca dla powiększającego się płodu. Po porodzie mięśnie powinny samoistnie powrócić do swojego poprzedniego ułożenia. Niestety nie zawsze tak się dzieje. Nie ma jednej uniwersalnej przyczyny wystąpienia tej nieprawidłowości. Jako główne czynniki ryzyka możemy wymienić: duży płód, dużą ilość wód płodowych, ciążę mnogą, nadmierny przyrost masy ciała, otyłość przed ciążowa, kolejne ciąże. Skutki rozstępu mogą okazać się niebezpieczne dla zdrowia kobiety, ponieważ może wystąpić przepuklina brzucha; ból w odcinku lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa oraz nietrzymanie moczu. Ponadto brzuch niestety wygląda nieatrakcyjnie.

Jeżeli obawiasz się, że ten problem dotyczy także Ciebie, możesz sama spróbować wykonać prosty test:

połóż się na plecach z nogami zgiętymi w stawach biodrowych, kolanowych oraz stopami opartymi na podłodze.
Połóż palce wzdłuż linii środkowej ciała tuż nad pępkiem, lekko dociśnij do brzucha.
trzymając palce w linii pośrodkowej brzucha, unieś nad podłogę głowę i barki. Sprawdź jak zachowują się Twoje palce dłoni leżącej na brzuchu.

Wynik testu: W przypadku rozstępu mięśnia prostego brzucha Twoje trzy lub więcej palców zagłębi się w kierunku trzewi jamy brzusznej, a po bokach powinnaś wyczuć napięte brzuśce obu mięśni prostych.

Przy pozytywnym wyniku lub w sytuacji kiedy masz problem z jego wykonaniem i oceną, warto
skontaktować się z ginekologiem lub fizjoterapeutą. Po zdiagnozowaniu rozstępu mięśnia prostego brzucha
należy niezwłocznie rozpocząć odpowiednie ćwiczenia pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty.

Bóle spojenia łonowego

Spojenie tworzą dwie kości łonowe połączone ze sobą krążkiem zbudowanym z chrząstki włóknistej
zawierającej włókna kolagenowe, zapewniające bardzo dobrą amortyzację, natomiast dużo gorszą sprężystość.
Organizm przygotowując się do porodu zwiększa mobilność w obrębie wszystkich stawów talerza biodrowego.
Fizjologicznie dochodzi także do rozejścia się spojenia łonowego, co umożliwia przemieszczenie się dziecka do kanału rodnego. Ma to miejsce między 36 a 38 tygodniem ciąży. Jednak często jest tak, że Panie zgłaszają
dolegliwości okolicy spojenia dużo wcześniej, już w drugim trymestrze. Wymaga to wykonania wnikliwego
badania nie tylko bolesnego spojenia łonowego, lecz wszystkich struktur w obrębie miednicy.
Objawy zgłaszane przez pacjentki:

ból w okolicy spojenia łonowego, pachwin, ud, kości krzyżowej pojawiający się w czasie czynności z unoszeniem nóg (trudności także z chodzeniem),
odczucie ,,chrupania’’ lub ,,przeskakiwania’’ w okolicy spojenia łonowego, obrzęk spojenia łonowego,
nagły ból w trakcie porodowych skurczów partych.

Jaka terapia?

W rozejściu spojenia łonowego prowadzimy m.in.:
- terapię manualną stawów krzyżowo-biodrowych. W trakcie, wykorzystuje się m.in. techniki stawowe, w celu odtworzenia prawidłowej ruchomości stawów (tzw. grę stawową) całego pierścienia miednicy;
- terapię tkanek miękkich wykorzystując zazwyczaj techniki Mięśniowo-Powięziowe Rozluźnianie (MPR) i Techniki Aktywnego Rozluźniania (TAR), a także masaż relaksacyjny,
- różne ćwiczenia czynne: rozluźniające nadmiernie napięte mięśnie redukując przodopochylenie miednicy oraz
wzmacniające mięśnie: brzucha, przywodziciele ud, dna miednicy.

Osłabienie mięśni dna miednicy

W trakcie ciąży największe zmiany zachodzą w miednicy, która dostosowuje się do rozwijającego się w niej płodu. W konsekwencji dochodzi do rozciągnięcia się struktur dna miednicy, na które dodatkowo z dużą siłą działają siły grawitacji. A dokładniej ciężar płodu, wywierający wzrastający nacisk na mięśnie. Jeśli nie będą one odpowiednio pielęgnowane, mogą stać się niewydolne. W konsekwencji może to doprowadzić do:

·wysiłkowego nietrzymania moczu,

·zaburzeń mikcji,

·obniżenia lub nawet wypadnięcia narządów moczowo-płciowych,

·zaburzeń w okolicy mięśni odbytu (zaparcia, nietrzymanie stolca, hemoroidy),

·bolesnych stosunków płciowych,

·odczuwania dolegliwości bólowych w obrębie kręgosłupa lędźwiowego.

Bóle kręgosłupa w czasie ciąży

Prawie 80% kobiet doświadcza bólu kręgosłupa w czasie ciąży, przede wszystkim w jego lędźwiowo-krzyżowej części. Przyczyn takiego stanu jest wiele: zwiększająca się masa ciała, zmienione ustawienie struktur kobiecego ciała, wcześniejsze problemy lub mikrourazy kręgosłupa, które dopiero w ciąży dają o sobie znać.
Zwiększająca się masa ciała jest oczywiście zjawiskiem fizjologicznym, niekiedy jednak kobieta
przybiera na wadze znacznie więcej niż powinna. Dodatkowe kilogramy wpływają niekorzystnie na układ narządu
ruchu. Rosnący płód sprawia, że brzuch staje się z każdym dniem coraz większy, co sprawia, że środek
ciężkości przemieszczenie się ku przodowi. W konsekwencji organizm dostosowując się do zmieniających się warunków (aby utrzymać równowagę) odchyla się do tyłu i pogłębia lordozę lędźwiową, powodując często przeciążenia wielu struktur.

Kolejną przyczyną powstawania przeciążeń i bólów kręgosłupa jest relaksyna. Hormon działający
rozluźniająco na więzadła w obrębie miednicy i kręgosłupa. Jego produkcja w ciele kobiety ciężarnej jest bardzo ważna, ponieważ dostosowuje organizm do zmieniających się potrzeb dziecka. U niektórych kobiet dochodzi niestety do niewydolności, tych rozluźnionych mięśni, więzadeł, powięzi, co powoduje ból.

Dysfunkcje i bóle miednicy

W warunkach fizjologicznych w połączeniach talerza biodrowego z kością krzyżową oraz między kośćmi
łonowymi odbywa się ruch, wyraźnie nie widoczny dla większości ludzi, lecz bardzo istotny w okresie ciąży i
okołoporodowym.

Niewłaściwa tzw. gra stawowa (ruch między powierzchniami stawowymi), zmniejszona elastyczność tkanek
miękkich, ogranicza ruchomość miednicy, może wywoływać ból. Brak ruchomości między stawowej nie oznacza
jednak, że ulegają one trwałej dyslokacji (zablokowaniu). W przypadku kobiet w ciąży mamy do czynienia z
nadmiernym napięciem generowanym przez mięśnie, powięzi oraz więzadła, co ogranicza elastyczność tkankową
w różnych kierunkach.

Restrykcje tkankowe w obrębie miednicy mogą utrudnić jej adaptację do porodu, a także wywoływać
dolegliwości bólowe tuż po porodzie. Aby tak się nie stało potrzebna jest odpowiednia terapia, która ma za
zadanie zrównoważyć napięcie tkanek miękkich i przywrócić prawidłową grę stawową.

W tym celu polecane są:
· techniki mobilizacyjne dla stawów,
· techniki mięśniowo-powięziowe,
· masaż,
· przyjmowanie pozycji rozluźniających i przeciwbólowych.